به گزارش ثبت آسان به نقل از مهر، احمدرضا لاهیجان زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب ها بمناسبت روز جهانی لاک پشت ها در یادداشتی نوشت: «۲۳ می هر سال، همزمان با روز جهانی لاک پشت ها، فرصتی فراهم می شود تا بار دیگر توجه افکار عمومی، نهادهای مسئول و جوامع محلی به اهمیت محافظت از یکی از قدیمی ترین ساکنان زمین جلب شود؛ گونه هایی که میلیونها سال قبل از پیدایش انسان در سیاره ما زیسته اند و امروز به علت فشارهای فزاینده انسانی و تغییرات محیطی، بیشتر از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار گرفته اند. در بین این گونه های ارزشمند، لاک پشتان دریایی جایگاهی ویژه دارند؛ موجوداتی اعجاب انگیز که سلامت آنها به صورت مستقیم با پایداری اکوسیستم های دریایی و ساحلی پیوند خورده است.
در شروع باید به این نکته مهم اشاره نمود که لاک پشتان دریایی تفاوت های بنیادینی با لاک پشتان خشکی زی دارند. اندام های حرکتی این گونه ها به شکل باله هایی قدرتمند برای شنا در آب تکامل یافته و شکل لاک آنها نیز به شکلی است که امکان حرکت در پهنه های وسیع دریایی را فراهم می آورد. بر خلاف لاک پشتان خشکی زی که به طور عمده در زیستگاه های زمینی سکونت دارند، لاک پشتان دریایی بیشتر عمر خویش را در آب سپری می کنند و فقط جهت تخم گذاری به سواحل بازمی گردند. این گونه ها قادرند هزاران کیلومتر مهاجرت کنند و بعد از سال ها مجدداً به همان ساحلی بازگردند که در آن متولد شده اند؛ پدیده ای اعجاب انگیز که مبین پیچیدگی نظام های طبیعی و اهمیت محافظت از زیستگاه های ساحلی است.
سواحل جنوبی ایران در خلیج فارس و دریای عمان از مهم ترین زیستگاه های زیست، تغذیه و زادآوری لاک پشتان دریایی در منطقه به حساب می آید. استانهای بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و خوزستان هر یک بخشی از این پهنه پرارزش زیستی را دربر می گیرند و سالانه میزبان حضور گونه های مختلف لاک پشتان دریایی هستند. در آب های خلیج فارس و دریای عمان تابحال گونه هایی نظیر لاک پشت سبز، لاک پشت منقار عقابی، لاک پشت زیتونی، لاک پشت سرخ و در مواردی لاک پشت چرمی گزارش شده اند که خیلی از آنها در لیست سرخ اتحادیه جهانی محافظت از طبیعت (IUCN) در زمره گونه های در معرض تهدید قرار دارند.
در بین زیستگاه های جنوبی کشور، استان بوشهر جایگاهی ویژه در برنامه های پایش و محافظت از لاک پشتان دریایی دارد. نتایج سرشماری ها و برنامه های تگ گذاری انجام شده طی سالهای گذشته نشان میدهد که این استان همچنان یکی از مهم ترین سواحل تخم گذاری لاک پشتان دریایی کشور شمرده می شود. بررسی روند آماری ثبت و تگ گذاری لاک پشتان دریایی در استان بوشهر از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۲، مبین توسعه کارهای حفاظتی، ارتقاء نظام پایش و افزایش مشارکت جوامع محلی و دستگاه های همکار است.
بر مبنای داده های ثبت شده، تعداد کل لاک پشتان ثبت و تگ گذاری شده از ۱۵۳ مورد در سال ۱۳۹۴ به ۴۱۶ مورد در سال ۱۴۰۲ رسیده است. همینطور تعداد تگ های جدید از ۱۳۰ مورد در سال ۱۳۹۴ به ۳۱۵ مورد در سال ۱۴۰۲ بالا رفته و تگ های بازیافتی نیز از ۲۳ مورد به ۱۰۱ مورد رسیده است. افزایش تعداد تگ های بازیافتی، شاخصی مهم در ارزیابی موفقیت برنامه های حفاظتی محسوب می شود؛ چون که نشان میدهد بخشی از لاک پشتان ماده بعد از پیمایش های طولانی دریایی، بار دیگر برای تخم گذاری به همان سواحل بازگشته اند.
در سال ۱۴۰۰ شاهد جهشی چشم گیر در آمار ثبت شده بودیم؛ به شکلی که تعداد کل موارد ثبت شده به ۴۰۳ مورد رسید. این گرایش فزاینده در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ نیز استمرار یافت و نشان داد که اقدامات حفاظتی و پایشی در سواحل استان بوشهر توانسته است زمینه بهتری برای محافظت از این گونه های پرارزش فراهم آورد. در سال ۱۴۰۴ نیز تعداد ۲۳۷ تگ جدید و ۱۱۰ تگ بازیافتی در استان بوشهر ثبت شده که استمرار حضور لاک پشتان در سواحل تخم گذاری و ادامه برنامه های میدانی را تأیید می کند.
سازمان حفاظت محیط زیست طی سالهای گذشته برنامه های گسترده ای را برای محافظت از لاک پشتان دریایی اجرا کرده است. اجرای سرشماری و پایش سالانه، برنامه های تگ گذاری و شناسایی، محافظت از زیستگاه های تخم گذاری، انتقال تخم ها از مناطق پرخطر به مناطق امن در مواقع اضطراری، آموزش جوامع محلی، کاهش تهدیدات ناشی از صید ضمنی، همکاری با مراکز دانشگاهی و پژوهشی و توسعه تعاملات منطقه ای و بین المللی همچون مهم ترین این اقدامات بوده است.
در همین جهت، برنامه اقدام ملی محافظت از لاک پشتان دریایی در سالهای گذشته تدوین شد تا بعنوان نقشه راه ملی محافظت از این گونه ها، چارچوبی منسجم برای مدیریت تهدیدها، ارتقاء دانش فنی، توسعه همکاریهای بین بخشی و تقویت برنامه های حفاظتی فراهم آورد. همینطور دبیرخانه ملی محافظت از لاک پشتان دریایی با مشارکت سازمان منطقه آزاد چابهار و دانشگاه آزاد اسلامی واحد چابهار بوجود آمد که طی سالهای اخیر نقش مؤثری در هماهنگی کارهای علمی، پژوهشی و اجرایی بازی کرده است. برگزاری سمپوزیوم های سالانه تخصصی توسط این دبیرخانه، بستری پرارزش برای تبادل تجربیات، ارایه نتایج مطالعات، توسعه همکاریهای علمی و جلب مشارکت سازمان های مردم نهاد و کارشناسان داخلی و بین المللی فراهم آورده است.
یکی از تحولات امیدوارکننده در سالهای اخیر، گسترش مشارکت اجتماعی در محافظت از لاک پشتان دریایی بوده است. جوامع محلی، صیادان، فعالین محیط زیست و سازمان های مردم نهاد نقش مؤثری در محافظت از سواحل تخم گذاری و کاهش تهدیدات بازی کرده اند. در پی آلودگی ها و لطمه های ایجادشده در بعضی زیستگاه های ساحلی ناشی از تنش ها و شرایط جنگی اخیر، برخی از سازمان های مردم نهاد نیز آمادگی خویش را برای مشارکت در پاکسازی زیستگاه ها و همکاری در برنامه های حفاظتی اعلام نموده اند که این امر می تواند نقش برجسته ی در احیای زیستگاه های لطمه دیده و کاهش فشار بر اکوسیستم های ساحلی داشته باشد.
همینطور صنایع مستقر در سواحل جنوبی کشور، بخصوص صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، در قالب مسئولیت های اجتماعی خود طی سالهای اخیر از بخشی از برنامه های پایشی، حفاظتی و آموزشی در رابطه با لاک پشتان دریایی حمایت کرده اند. مشارکت این صنایع در تامین تجهیزات پایش، دفاع از برنامه های آموزشی و همکاری در بعضی طرح های میدانی، نمونه ای از ضرورت هم افزایی میان توسعه اقتصادی و محافظت از محیط زیست دریایی است. بدون تردید، استمرار و تقویت این مشارکت ها می تواند نقش مهمی در حفاظت پایدار از زیستگاه های حساس دریایی ایفا کند.
با این وجود، تهدیدات پیش روی لاک پشتان دریایی همچنان جدی است. آلودگی های نفتی، تخریب زیستگاه های ساحلی، توسعه نامتوازن سواحل، ورود پسماندهای پلاستیکی به دریا، تغییرات اقلیمی، صید ضمنی و در ماه های اخیر آثار ناشی از شرایط جنگی و تنش های منطقه ای، فشار مضاعفی بر زیستگاه های حساس این گونه ها وارد کرده است. آلودگی های ناشی از کارهای نظامی، پسماندهای خطرناک، آلودگی صوتی و نوری و تخریب بخشی از سواحل تخم گذاری، می تواند چرخه طبیعی زادآوری این گونه ها را با اختلال مواجه سازد.
ازاین رو ضروریست در دوره پیش رو، برنامه های مدیریت بحران زیست محیطی در مناطق ساحلی کشور تقویت شود و اقداماتی نظیر پایش مستمر آلودگی ها، پاکسازی زیستگاه های تخم گذاری، ارزیابی خسارات محیط زیست، بازسازی سواحل لطمه دیده، تقویت تیم های امداد و نجات حیات وحش دریایی، توسعه بانکهای اطلاعاتی، ارتقاء همکاریهای منطقه ای و افزایش مشارکت جوامع محلی و سازمان های مردم نهاد با جدیت بیشتری دنبال شود.
بزرگداشت روز جهانی لاک پشت ها، مبین اهمیت محافظت از این گونه های پرارزش و پاسداری از سلامت اکوسیستم های دریایی، تنوع زیستی و میراث طبیعی نسل های آینده است. مسئولیت ما در برابر این موجودات کهن، مسئولیتی ملی، منطقه ای و جهانی است و تحقق آن جز با همدلی، مشارکت عمومی و ادامه اقدامات علمی و حفاظتی ممکن نخواهد بود.»
به طور خلاصه به گزارش ثبت آسان به نقل از مهر، احمدرضا لاهیجان زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب ها به مناسبت روز جهانی لاک پشت ها در یادداشتی نوشت: ۲۳ می هر سال، همزمان با روز جهانی لاک پشت ها، فرصتی فراهم می شود تا بار دیگر توجه افکار عمومی، نهادهای مسئول و جوامع محلی به اهمیت صیانت از یکی از قدیمی ترین ساکنان زمین جلب شود؛ گونه هایی که میلیون ها سال پیش از پیدایش انسان در سیاره ما زیسته اند و امروز به دلیل فشارهای فزاینده انسانی و تغییرات محیطی، بیشتر از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار گرفته اند. در آب های خلیج فارس و دریای عمان تاکنون گونه هایی نظیر لاک پشت سبز، لاک پشت منقار عقابی، لاک پشت زیتونی، لاک پشت سرخ و در مواردی لاک پشت چرمی گزارش شده اند که بسیاری از آنها در فهرست سرخ اتحادیه جهانی صیانت از طبیعت (IUCN) در زمره گونه های در معرض تهدید قرار دارند. همچنین تعداد تگ های جدید از ۱۳۰ مورد در سال ۱۳۹۴ به ۳۱۵ مورد در سال ۱۴۰۲ بالا رفته و تگ های بازیافتی هم از ۲۳ مورد به ۱۰۱ مورد رسیده است.